Tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc trong tố tụng hình sự, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do của công dân. Bài viết giải thích thời hạn tạm giam tối đa theo từng giai đoạn tố tụng và quyền của người bị tạm giam.
1. Tạm giam là gì?
Tạm giam là biện pháp ngăn chặn do cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án áp dụng đối với bị can, bị cáo trong các trường hợp phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng, hoặc phạm tội ít nghiêm trọng nhưng có căn cứ cho rằng người đó có thể bỏ trốn, cản trở điều tra, tiếp tục phạm tội.
2. Thời hạn tạm giam trong giai đoạn điều tra
Theo Điều 173 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời hạn tạm giam để điều tra phụ thuộc vào mức độ tội phạm:
- Tội ít nghiêm trọng (khung phạt đến 03 năm): 02 tháng, gia hạn tối đa 01 tháng;
- Tội nghiêm trọng (khung phạt đến 07 năm): 03 tháng, gia hạn tối đa 02 tháng;
- Tội rất nghiêm trọng (khung phạt đến 15 năm): 04 tháng, gia hạn tối đa 03 tháng;
- Tội đặc biệt nghiêm trọng (khung phạt trên 15 năm, tù chung thân, tử hình): 05 tháng, gia hạn tối đa 04 tháng.
Trong trường hợp đặc biệt (vụ án phức tạp, nhiều bị can, nhiều tội danh), Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp trên có thể gia hạn thêm nhưng không quá 02 lần.
3. Thời hạn tạm giam trong giai đoạn truy tố và xét xử
- Giai đoạn truy tố: thời hạn tạm giam tối đa 20 ngày, có thể gia hạn nhưng không quá 20 ngày nữa;
- Giai đoạn xét xử sơ thẩm: thời hạn tạm giam không quá thời hạn chuẩn bị xét xử (30 ngày đến 04 tháng tùy mức độ tội phạm);
- Giai đoạn xét xử phúc thẩm: tương tự, tối đa theo thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm.
4. Hết thời hạn tạm giam thì sao?
Hết thời hạn tạm giam mà không có căn cứ gia hạn, cơ quan tố tụng phải trả tự do cho người bị tạm giam hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn khác (bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, cấm đi khỏi nơi cư trú). Giữ người quá thời hạn tạm giam là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
5. Quyền của người bị tạm giam
- Được thông báo lý do tạm giam, đọc quyết định tạm giam;
- Được gặp, nhờ luật sư bào chữa ngay từ khi bị tạm giữ, tạm giam;
- Được gặp thân nhân, người bào chữa theo quy định;
- Được nhận quà, thư từ theo quy định của nhà tạm giữ, trại tạm giam;
- Được khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng trái pháp luật;
- Được bồi thường thiệt hại nếu bị tạm giam oan, sai theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
6. Lưu ý quan trọng
- Thời hạn tạm giam được tính từ ngày ra quyết định tạm giam;
- Trong thời gian tạm giam, người bị tạm giam vẫn có quyền nhờ người thân mời luật sư — hãy làm càng sớm càng tốt;
- Nếu hết thời hạn tạm giam mà không có quyết định gia hạn hoặc thay đổi biện pháp, người nhà có thể khiếu nại tới Viện kiểm sát.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Hãy liên hệ luật sư để được hỗ trợ cụ thể cho trường hợp của bạn hoặc người thân.