Bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần là khoản tiền người lao động nhận được khi chấm dứt tham gia BHXH mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu. Bài viết hướng dẫn điều kiện hưởng, cách tính nhanh số tiền được nhận và những điều cần cân nhắc trước khi rút BHXH một lần.
1. Điều kiện hưởng BHXH một lần
Theo Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (được sửa đổi, bổ sung), người lao động được hưởng BHXH một lần khi:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH;
- Ra nước ngoài để định cư;
- Bị mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng (ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, HIV chuyển giai đoạn AIDS…);
- Người lao động có thời gian đóng BHXH trước năm 2014, sau 12 tháng không tiếp tục đóng mà chưa đủ 20 năm và có yêu cầu;
- Người lao động đóng BHXH từ năm 2014 trở đi, sau 12 tháng không tiếp tục đóng mà chưa đủ 20 năm và có yêu cầu (theo quy định hiện hành, thời gian chờ được quy định cụ thể).
2. Mức hưởng BHXH một lần được tính thế nào?
Theo Điều 60 Luật BHXH 2014 và Nghị định 115/2015/NĐ-CP, mức hưởng BHXH một lần được tính theo số năm đã đóng:
- Thời gian đóng trước năm 2014: mỗi năm được hưởng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH;
- Thời gian đóng từ năm 2014 trở đi: mỗi năm được hưởng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH;
- Nếu thời gian đóng chưa đủ 01 năm: mức hưởng bằng số tiền đã đóng, tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương;
- Trường hợp thời gian đóng lẻ: 06 tháng đầu tính là nửa năm, từ 07 tháng đến 11 tháng tính là 01 năm (đối với giai đoạn từ 2014).
Công thức nhanh: Mức hưởng = (Số năm trước 2014 × 1,5 tháng + Số năm từ 2014 × 2 tháng) × Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Ví dụ: đóng BHXH 05 năm (từ 2019, lương bình quân 8 triệu/tháng) → mức hưởng = 5 × 2 × 8.000.000 = 80.000.000 đồng.
3. Hồ sơ hưởng BHXH một lần
- Sổ bảo hiểm xã hội;
- Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần (theo mẫu);
- Căn cước công dân, sổ hộ khẩu/giấy xác nhận nơi cư trú;
- Giấy tờ khác tùy trường hợp (giấy xác nhận định cư nước ngoài, giấy ra viện…).
4. Nơi nộp và thời gian giải quyết
- Nộp tại cơ quan BHXH cấp huyện nơi cư trú hoặc nơi đóng BHXH;
- Có thể nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công BHXH;
- Thời gian giải quyết: tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ (không tính ngày nghỉ);
- Tiền được chuyển khoản hoặc nhận trực tiếp.
5. Cân nhắc trước khi rút BHXH một lần
- Mất quyền hưởng lương hưu và chế độ bảo hiểm y tế khi về già nếu rút hết;
- Nếu tiếp tục đóng BHXH sau này, thời gian đóng trước đó không được cộng dồn (bị “xóa sổ”);
- Với người đóng từ năm 2014, việc rút BHXH một lần thường thiệt hơn so với bảo lưu để hưởng lương hưu sau này (lương hưu được điều chỉnh theo trượt giá, có BHYT kèm theo);
- Chỉ nên rút khi thực sự cần thiết hoặc không có khả năng đóng tiếp.
6. Lưu ý quan trọng
- Kiểm tra chính xác thời gian đóng và mức lương bình quân trước khi nộp hồ sơ;
- Nên yêu cầu cơ quan BHXH cung cấp thông báo xác nhận quá trình đóng BHXH để đối chiếu;
- Nếu có ý định rút, hãy tính toán kỹ giữa lợi ích trước mắt và lương hưu tương lai — có thể nhờ cơ quan BHXH tư vấn miễn phí.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Quy định có thể thay đổi — hãy liên hệ cơ quan BHXH nơi bạn tham gia để được hướng dẫn cụ thể.